Η έννοια του αυτο παρατηρητή

Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό ον που διαθέτει μια μοναδική ικανότητα, να στρέφει το βλέμμα προς τον εαυτό του. Για να ξεκινήσουμε μελέτη του εαυτού μας είναι ανάγκη να βρούμε μεθόδους παρατήρησης του εαυτού μας. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να έχουμε κάποια κατανόηση των διαιρέσεων των τεσσάρων λειτουργιών μας. Με την παρατήρηση του εαυτού μπορούμε να διαχωρίσουμε αυτές τις  λειτουργίες και να τις παρατηρούμε την κάθε μία ξεχωριστά. Αν εφαρμόσουμε στην πράξη την παρατήρηση για λίγο καιρό, θα διαπιστώσουμε ότι αυτό που είναι πραγματικά δύσκολο στην παρατήρηση, είναι ότι ξεχνάμε να παρατηρούμε. Αρχίζουμε να παρατηρούμε, και τα συναισθήματά μας, συνδέονται με κάποια σκέψη και ξεχνάμε την παρατήρηση του εαυτού. Εξάλλου, μετά από λίγο καιρό, αν συνεχίσετε να παρατηρείτε, θα προσέξετε ένα άλλο ενδιαφέρον πράγμα, ότι γενικά δεν θυμάστε τον εαυτό σας. Αν μπορούσαμε να θυμόμάστε τον εαυτό μας θα είχαμε επίγνωση του εαυτού, και θα μπορούσαμε να παρατηρούμε συνεχώς, και για όσο θα θέλαμε.

Ο παρατηρητής και επίγνωση του εαυτού.

Έτσι λοιπόν, ταυτόχρονα με την παρατήρηση του εαυτού, προσπαθούμε να έχουμε επίγνωση του εαυτού μας κρατώντας την αίσθηση του είμαι εδώ. Τίποτε περισσότερο.
Η ιδέα του αυτο παρατηρητή εμφανίζεται ήδη από την αρχαιότητα. Ο Σωκράτης προέτρεπε τους ανθρώπους να εξετάζουν τη ζωή τους, θεωρώντας ότι η ανεξέταστη ζωή δεν αξίζει να βιώνεται. Οι θεωρίες της επίγνωσης του εαυτού περιγράφουν την ιδέα αυτή σαν την ικανότητα να στεκόμαστε ως παρατηρητές των σκέψεων και συναισθημάτων μας . Αυτός ο διαχωρισμός του παρατηρητή από το αντικείμενο που παρατηρεί ενισχύει τη συνειδητότητα. Η φιλοσοφία και η ψυχολογία συμφωνούν στο σημείο αυτό ότι, ο παρατηρητής είναι εργαλείο μελέτης και κατανόησης για την αφύπνιση.

Η πρακτική λειτουργία της παρατήρησης.

Ο παρατηρητής δεν είναι αφηρημένη θεωρία, αλλά πρακτική, βιωματική δεξιότητα. Η δεξιότητα αυτή στην αρχή, είναι ένα εγώ που παρατηρεί, σκέψεις, συναισθήματα, πράξεις. Η παρατήρηση γίνετε ουδέτερα, δίχως δυνατότητα ελέγχου ή παρέμβασης, δίχως κριτική σκέψη. Μετα από αρκετό καιρό παρατήρησης, ο παρατηρητής  αναπτύσεται,  συγκεντρώνει δηλαδή μια αρκετά μεγάλη ομάδα από εγώ και, δημιουργείται ο υπο επιστάτης ο  οποίος όχι μόνο παρατηρεί, αλλά μπορεί και ελεγχει άλλα εγώ, αποτρέποντας λάθος λειτουργίες τους και ενθαρύνοντας τις ωφέλιμες λειτουργίες τους. Για ένα µεγάλο διάστηµα  παρατηρούμε και μαθαίουμε όσα µπορούμε περισσότερα για τις τέσσετις λειτουργίες,  τη διανοητική, τη συναισθηματική, την ενστικτώδη και τη κινητική λειτουργία.

Η συμβολή στη μελέτη του εαυτού.

Η μελέτη του εαυτού χωρίς παρατηρητή μοιάζει με προσπάθεια να δούμε το πρόσωπό μας χωρίς καθρέφτη. Ο παρατηρητής είναι το εργαλείο που μας επιτρέπει να δούμε τον εαυτό μας σε διάφορετικές στιγμές δράσης. Παρατηρώντας τις αντιδράσεις, τις σκέψεις μας, ή τα συναισθήματα μας αποκτούμε γνώσεις του εαυτού μας για την μελέτη και βελτίωση του, διαφορετικά δεν θα μπορούσαμε να έχουμε αυτές τις γνώσεις βιωματικά. Η γνώση αυτή δεν είναι θεωρητική αλλά βιωματική. Μαθαίνουμε ποιοι είμαστε μέσα από την ίδια μας τη συμπεριφορά. Η μελέτη μάς διδάσκει να αναγνωρίζουμε τους μηχανισμούς που επαναλαμβάνονται και να εντοπίζουμε τις αιτίες των αντιδράσεων μας. Έτσι, η αυτογνωσία γίνεται πράξη.

Ο παρατηρητής ως δρόμος ελευθερίας

Στο τέλος, η ανάπτυξη του παρατηρητή οδηγεί στη δημιουργία μόνιμου ή αληθινού εγώ, περνώντας τα στάδια του υποεπιστάτη και του επιστάτη. Ο παρατηρητής μας φέρνει στην αφύπνιση του εαυτού και την συνειδητότητα μας. Η μελέτη του εαυτού είναι αναγκαιότητα για όποιον θέλει να κατανοήσει, να αφυπνήσει τον εαυτό του και να αποκτήσει την τρίτη κατάσταση συνειδητότητας. Η διαδικασία αυτή είναι μονόδρομος για την ολοκλήρωση.