“Στον Τέταρτο Δρόμο, η πνευματική ανάπτυξη δεν εξαρτάται μόνο από το τι ξέρουμε (Γνώση), αλλά και από το τι είμαστε (Είναι). Η ανισορροπία μεταξύ τους οδηγεί σε στασιμότητα.”. Έχουμε δύο πλευρές που πρέπει να αναπτύξουμε. Είμαστε όλοι στην ίδια θέση. Θέλουμε γνώση, αλλά δεν αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχουν εμπόδια μέσα μας που μας εμποδίζουν να αποκτήσουμε τη γνώση αυτή. Στο σύστημα του Τέταρτου Δρόμου δίνετε ιδιαίτερη έμφαση στο είναι. Σύμφωνα με το σύστημα αυτό δεν είναι δυνατόν να αποκτηθεί περισσότερη γνώση αν πρώτα δεν αλλάξει το είναι μας. Βέβαια και τα δύο είναι απαραίτητα. Όμως μερικώς μπορούμε να αυξήσουμε την γνώση τώρα ,με αυτό το “είναι” αλλά μιλάμε για μικρές αλλαγές. Ας πάρουμε για παράδειγμα δύο ανθρώπους: ο ένας ξέρει τις τέσσερις πράξεις της αριθμητικής, ο άλλος δεν τις ξέρει. Ο πρώτος φυσικά θα είναι σε καλύτερη θέση αν και το επίπεδο του «είναι» τους είναι το ίδιο. Έτσι λοιπόν η γνώση μπορεί να αυξηθεί μερικώς ακόμη και με το ίδιο «είναι».
Τι ορίζουμε ως Γνώση;
Το θέμα είναι ότι δεν έχουμε όλη τη γνώση που είναι δυνατόν έχουμε στο επίπεδό μας – έχουμε πολύ λιγότερη. Σας δίνω ορισμένες παραδείγματα για την ανθρώπινη μηχανή· ας πάρουμε τις τέσσερις διάφορες καταστάσεις συνειδητότητας που μπορεί να εχει ο άνθρωπος, ας δούμε το γεγονός ότι ζούμε σε μια κατάσταση που κινείται, άλλοτε πιο κοντά στη συνειδητότητα του εαυτού κι άλλοτε πιο κοντά στον ύπνο. Αυτά για να μην μείνουν μόνο λόγια, πρέπει να τα κατανοήσετε και να τα επαληθεύσετε μόνοι σας. Αν μόνο ακούτε γι’ αυτά τα πράγματα ή τα διαβάζετε, παραμένουν απλώς λέξεις. Αν αρχίσετε να τα επαληθεύετε, και να τα κατανοείται με τα αισθήματα σας που συνδέονται με καθεμιά από τις λειτουργίες αυτές, τότε αυτό γίνεται γνώση.
Τι σημαίνει το “Είναι” του ανθρώπου;
Το «είναι» αποτελεί κάτι εντελώς ξεχωριστό. Μπορεί να κάνει κανείς κάθε προσπάθεια που είναι δυνατή στην τωρινή του κατάσταση, όμως θα αισθάνετε ότι η γνώση του έχει να του προσφέρει περισσότερα, αλλά το «είναι» του δεν είναι αρκετό,είναι περιορισμένο. Είναι λοιπόν ανάγκη να εργαστεί κανείς πάνω στο είναι, να το κάνει δυνατότερο, πιο συγκεκριμένο. Τότε από τα ίδια λόγια θα μπορεί να αποσπάσει περισσότερη γνώση. Η ανάπτυξη μόνο μιας γραμμής, είτε της γνώσης είτε του «είναι» δίνει πολύ φτωχά αποτελέσματα. Το «είναι» περιλαμβάνει όλη τη δύναμή μας για «πράξη». H γνώση δεν είναι παρά βοηθητική· μπορεί να βοηθήσει. Αλλά για να αλλάξουμε το «είναι» πρέπει να αντιληφθούμε, και να κατανοήσουμε την τωρινή μας κατάσταση. Καθώς αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε την κατάσταση του «είναι» μας αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε που πρέπει να βελτιώσουμε τον εαυτό μας.
Το επίπεδο της Κατανόησης.
«Γκουρτζίεφ: Η ισορροπία ανάμεσα στη Γνώση και το Είναι»
Ο Κύριος Γκουρτζίεφ έλεγε. Αν η γνώση αναπτυχθεί πέρα από το «είναι», το αποτέλεσμα θα είναι ένας «αδύναμος Γιόγκι» – ένας άνθρωπος που γνωρίζει τα πάντα και δεν μπορεί να κάνει τίποτε. Αν αναπτύσσεται το «είναι» πέρα από τη γνώση, το αποτέλεσμα είναι ένας «ηλίθιος άγιος» – ένας άνθρωπος που μπορεί να κάνει τα πάντα και δεν ξέρει τι να κάνει. Αν συγκρίνετε το σύστημα αυτό με άλλα θα δείτε ότι η διαφορά του σε σχέση με άλλα συστήματα, βρίσκεται ακριβώς στη σημασία που δίνει σ’ αυτή την ιδέα του «είναι». ΄Άλλα συστήματα ασχολούνται με τη γνώση ή τη συμπεριφορά. Θεωρούν δεδομένο ότι, έτσι όπως είμαστε, μπορούμε να γνωρίζουμε περισσότερα ή να συμπεριφερόμαστε διαφορετικά. Αλλά το σύστημα αυτό περιέχει την ιδέα των διαφορετικών επιπέδων του «είναι». Στο τωρινό μας επίπεδο του «είναι» υπάρχει ένα είδος γνώσης, ένα είδος συμπεριφοράς, ένα είδος πίστης, που όλα καθορίζονται από το «είναι» μας.
