Από την Λογική στον Παραλογισμό.

Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στη λογική και τον παραλογισμό

Η λογική είναι αυτό με το ο άνθρωπος οργανώνει την πραγματικότητα, αξιολογεί γεγονότα και παίρνει αποφάσεις. Δεν λειτουργεί όμως μέσα σε κενό· είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το συναισθηματικό υπόστρωμα κάθε εμπειρίας. Όταν τα συναισθήματα είναι ισορροπημένα, η λογική σκέψη μπορεί και ρέει σταθερά, μπορει και ενώνει το παρόν με  καθαρή αντίληψη του κόσμου. Όμως τα αρνητικά συναισθήματα, ιδιαίτερα όταν είναι  παρατεταμένα, διαβρώνουν αυτή τη ροή σκέψης. Δεν την καταστρέφουν άμεσα. Την αποσταθεροποιούν, δημιουργώντας μικρές ρωγμές στη σκέψη, οι οποίες με τον καιρό διευρύνονται. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο άνθρωπος μπορεί να νιώθει πως ακόμη σκέφτεται λογικά, όταν στην πραγματικότητα έχει ήδη αρχίσει να εισέρχεται σε σκέψη που επηρεάζεται από φόβο, άγχος, ανασφάλεια, βαθιά θλίψη η κατάθλιψη. Η μετάβαση προς τον παραλογισμό δεν είναι ποτέ στιγμιαία, μοιάζει με μια αργή μετατόπιση της εσωτερικής ισορροπίας, όπου το συναίσθημα καθορίζει την ερμηνεία των γεγονότων αντί για τις αποδείξεις από την κοινή λογική. https://www.tetartosdromos.gr/arhes-tis-shetikotitas-ke-tis-klimakas/

Τα Αρνητικά Συναισθήματα Διεστραβλώνουν την Αντίληψη της Πραγματικότητας

Τα αρνητικά συναισθήματα είναι βαθιά ριζωμένοι μηχανισμοί μίμισης που υιοθέτησε κάποιος στην παιδική ηλικία από το περιβάλλον του. Με την πάροδο του χρόνου αυτοί οι μηχανισμοί οδηγούν σε υπερβολή. Ο φόβος, για παράδειγμα, στη σύγχρονη ζωή εμφανίζεται σε καταστάσεις που δεν αποτελούν πραγματικό κίνδυνο. Έτσι, ο νους αρχίζει να δημιουργεί παραμορφωμένες ερμηνείες. Το άγχος ωθεί το άτομο να προβλέπει συνεχώς το χειρότερο δυνατό σενάριο, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει καμία ένδειξη. Η ανασφάλεια  κάνει το άτομο να πιστεύει ότι οι άλλοι το κρίνουν δυσμενώς ή να φαντάζεται ότι το απορρίπτουν, ακόμα κι όταν αυτό δεν συμβαίνει. Η αίσθηση της  ενοχής μετατρέπει τα μικρά λάθη σε αποδείξεις ανεπάρκειας, ενώ η αίσθηση της ντροπής κάνει το άτομο να βλέπει τον εαυτό του μέσα από αδυσώπητα μάτια. Με την πάροδο του χρόνου οι σκέψεις αυτές βιώνονται πλέον ως αλήθειες. Η πραγματικότητα χάνει την αντικειμενικότητά της και μετατρέπεται σε αντανάκλαση των  συναισθηματων του. Έτσι η λογική αρχίζει να μοιάζει με παραλογισμό, επειδή οι συναισθηματικές ερμηνείες που δίνει  έχουν γίνει ισχυρότερες από τα πραγματικά γεγονότα.

Ο μηχανισμός της γνωσιακής κατάρρευσης

Τα αρνητικά συναισθήματα ενεργοποιούν μηχανισμούς σκέψης που αποδυναμώνουν και θολώνουν την καθαρή σκέψη. Δημιουργεί, για παράδειγμα, επιλεκτική προσοχή η οποία κάνει το άτομο να βλέπει μόνο ό,τι επιβεβαιώνει τον φόβο ή την ανασφάλεια, ενώ αγνοεί εντελώς οποιαδήποτε φιλική ή ουδέτερη πληροφορία. Η υπεργενίκευση μετατρέπει μεμονωμένα γεγονότα σε κανόνα, δημιουργώντας την αίσθηση ότι η αρνητική εμπειρία θα επαναλαμβάνεται για πάντα. Η μεγέθυνση και η καταστροφολογία πολλαπλασιάζουν το μέγεθος κάθε δυσκολίας, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι ο κόσμος είναι γεμάτος απειλές. Αυτοί οι μηχανισμοί οι οποίοι δεν λειτουργούν συνειδητά, δημιουργούν εμμονές εσωτερικού μύθου που γίνεται ολοένα πιο πειστικός. Το άτομο νιώθει ότι σκέφτεται  και εκτιμά την κατάσταση με ρεαλισμό, ενώ στην πραγματικότητα η σκέψη έχει απομακρυνθεί από την πραγματικότητα. Η διανοτική κατάρρευση δεν μοιάζει με τρέλα αλλά με μια πειστική, εσωτερικά αφήγηση που όμως βασίζεται σε συναισθηματικά φίλτρα και όχι σε γεγονότα. Έτσι ο παραλογισμός εγκαθίσταται σαν μια νέα μορφή λογικής που δεν αμφισβητείται εύκολα.  https://www.tetartosdromos.gr/esoterismos/

Η κοινωνική ενίσχυση του παραλογισμού

Στη μετάβαση στον παραλογισμό συμβάλουν η κοινωνική πίεση καθώς και οι οικογενειακές προσδοκίες. Αυτές ενισχύουν τα αρνητικά συναισθήματα και επιταχύνουν τη νοητική στρέβλωση. Σε κοινωνίες όπου κυριαρχεί ο ανταγωνισμός και η συνεχή σύγκριση, η  αυτουποτίμηση, και μικρές ανασφάλειες  μεγεθυνθούν τα αρνητικά συναισθήματα ανεπάρκειας. Η κουλτούρα της τελειότητας και της επιτυχίας στα  κοινωνικά δίκτυα κάνει το άτομο να νιώθει ανεπαρκές, κάτι που θολώνει την κρίση του και το οδηγεί να βλέπει εχθρούς και απειλές εκεί που δεν υπάρχουν. Τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν  έναν από τους ισχυρότερους υποστηρικτές αυτού του παραλογισμού, καθώς δημιουργούν μια ψευδή πραγματικότητα όπου όλοι φαίνονται ευτυχισμένοι, επιτυχημένοι και ισορροπημένοι. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η σύγκριση γίνεται μηχανισμός αυτοβασανισμού. Το άτομο μπορεί να καταλήξει να πιστεύει ότι αυτός υστερεί συνεχώς. Αυτή η πεποίθηση παράγει ακόμη περισσότερα αρνητικά συναισθήματα, τα οποία με τη σειρά τους ενισχύουν την παραμόρφωση της σκέψης. Ο παραλογισμός δεν είναι πλέον ένα προσωπικό φαινόμενο αλλά κοινωνικό προϊόν.

Η επιστροφή στη λογική μέσα από τη συναισθηματική επίγνωση

Παρά το ότι σε αυτή τη κατάσταση η μετάβαση από τη λογική στον παραλογισμό φαίνεται μονόδρομος, υπάρχει πάντα δυνατότητα επιστροφής. Η λύση δεν είναι η προσπάθεια να επιβληθεί η λογική δια της βίας, καθώς η λογική δεν μπορεί να λειτουργήσει όταν το αρνητικό  συναίσθημα κυριαρχεί. Η πραγματική διέξοδος έρχεται μέσα από  την κατανόηση και αποδοχή της κατάστασης. Η αναγνώριση του φόβου, της θλίψης, της ντροπής ή της ενοχής δεν τα ενισχύει· τα αποδυναμώνει, επειδή τα φέρνει στο φως. Η ενσυνείδητη αυτοπαρατήρηση μπορεί να αποκαταστήσει τη σύνδεση με την πραγματικότητα. Η αυτοπαρατήση, λειτουργεί ως καθρέφτης που βοηθά το άτομο να δει πώς τα συναισθήματά του επηρεάζουν τη σκέψη και μαθαίνει να μην πιστεύει τις σκέψεις του δίχως διάκριση. Σταδιακά η λογική ανακτά τη δύναμή της. Η επιστροφή στη λογική είναι ουσιαστικά μια επιστροφή στην ισορροπία. Και τότε η σκέψη καθαρίζει ξανά, επιτρέποντας στο άτομο να βαδίσει με σταθερότητα, χωρίς να εγκλωβίζεται στο συναισθηματικό παραμορφωτικό φακό που οδηγεί στον παραλογισμό. https://www.tetartosdromos.gr/i-anaptiksi-tis-sinidisis-skopos/