Αν παρατηρήσουμε προσεκτικά την κίνηση των σκέψεών μας κατά τη διάρκεια μιας τυπικής ημέρας, θα συνειδητοποιήσουμε κάτι συγκλονιστικό: το μυαλό μας σχεδόν ποτέ δεν βρίσκεται εκεί που βρίσκεται το σώμα μας. Όταν περπατάμε στον δρόμο, όταν τρώμε ή όταν εργαζόμαστε, η προσοχή μας είναι στραμμένη είτε σε κάτι που συνέβη χθες είτε σε κάτι που πρόκειται να συμβεί αύριο. Ζούμε παντού εκτός από το τώρα. Αυτό το συνεχές νοητικό ταξίδι αποτελεί μια αόρατη φυλακή, η οποία μας στερεί τη μοναδική πραγματικότητα που διαθέτουμε: την παρούσα στιγμή.
Η Νοσταλγία και οι Ενοχές του «Χθες»
Το παρελθόν αποτελεί το πρώτο μεγάλο κελί αυτής της φυλακής. Ο άνθρωπος, εντελώς μηχανικά, περνά τεράστιο μέρος της ζωής του αναπολώντας παλιές καλές στιγμές ή, ακόμα συχνότερα, ανακυκλώνοντας τύψεις, ενοχές και λάθη του παρελθόντος. Επαναλαμβάνουμε στο μυαλό μας συζητήσεις που έγιναν πριν από μέρες ή χρόνια, σκεπτόμενοι τι θα έπρεπε να είχαμε απαντήσει ή πώς θα έπρεπε να είχαμε ενεργήσει. Αυτή η προσκόλληση στο «χθες» είναι μια καθαρή ψευδαίσθηση, καθώς το παρελθόν δεν υπάρχει πια, παρά μόνο ως μια αποθηκευμένη και συχνά παραμορφωμένη ανάμνηση στη μνήμη μας.
Η Αγωνία και τα Σενάρια του «Αύριο»
Στην άλλη πλευρά του κελιού βρίσκεται το μέλλον. Εδώ, η φυλακή μας είναι το άγχος, η προσμονή και η ατέρμονη σχεδιομανία. Το μυαλό μας κατασκευάζει συνεχώς σενάρια για το τι θα συμβεί, πώς θα αντιμετωπίσουμε μια αυριανή δυσκολία ή πώς θα πετύχουμε έναν μελλοντικό στόχο. Νομίζουμε ότι με το να προτρέχουμε προστατεύουμε τον εαυτό μας, αλλά στην πραγματικότητα απλώς καταναλώνουμε τη ζωτική μας ενέργεια σε υποθέσεις. Το «αύριο» είναι μια προβολή της φαντασίας μας, ένας ορίζοντας που μετακινείται διαρκώς και δεν τον φτάνουμε ποτέ, επειδή όταν φτάσει, εμείς έχουμε κάνει ήδη σχέδια για το επόμενο αύριο αφού το Τώρα στην δεύτερη κατάσταση συνειδητότητας δεν υπάρχει.
Η Αυτοενθύμηση ως η Μόνη Διέξοδος
Στη διδασκαλία του Τέταρτου Δρόμου, η μόνη διαδικασία στην οποία ο άνθρωπος μπορεί να διακόψει την “φαντασία, του χθες και του αύριο,” είναι να θυμηθεί τον εαυτό του. Αυτή η προσπάθεία διακόπτει την μηχανικότητα, δεν είναι μηχανική. Με την προσπάθεια να θυμηθεί ο άνθρωπος τον εαυτό αρχίζει πραγματικά να εργάζεται στον εαυτό του. Η αληθινή συνείδηση και η πνευματική αφύπνιση δεν μπορούν να υπάρξουν ούτε στο παρελθόν ούτε στο μέλλον. Για να σπάσει το τοίχος της νοητικής φυλακής, απαιτείται η πρακτική της αυτοενθύμησης. Πρόκειται για την προσπάθεια να φέρουμε την προσοχή μας πίσω στο σώμα μας, στην αναπνοή μας, στις αισθήσεις μας και στο περιβάλλον, ακριβώς τη στιγμή που συμβαίνουν. Όταν σταματάμε να τρέχουμε πίσω από τις σκέψεις μας και γινόμαστε μάρτυρες του παρόντος, η φυλακή διαλύεται.
Η Διεκδίκηση της Χαμένης Παρουσίας
Το να ζει κανείς στο τώρα δεν σημαίνει ότι αγνοεί τις πρακτικές υποχρεώσεις του ή ότι δεν σχεδιάζει το μέλλον του. Σημαίνει, όμως, ότι παύει να είναι έρμαιο των αυτόματων νοητικών ταξιδιών. Όταν σχεδιάζουμε, το κάνουμε συνειδητά στο τώρα και όταν τελειώνουμε, επιστρέφουμε στο τώρα. Κάθε δευτερόλεπτο που περνάει χωρίς να είμαστε παρόντες, είναι ένα δευτερόλεπτο ζωής που χάνεται οριστικά μέσα στον ύπνο. Η επιστροφή στο παρόν είναι η μεγαλύτερη πράξη ελευθερίας και η μοναδική αφετηρία για να γνωρίσουμε ποιοι είμαστε πραγματικά.
