Αν ρωτήσετε οποιονδήποτε άνθρωπο αν θέλει να είναι ευτυχισμένος, η απάντηση θα είναι ένα αυθόρμητο «ναι». Αν όμως παρατηρήσουμε τις καθημερινές μας αντιδράσεις, θα ανακαλύψουμε μια παράξενη, σχεδόν τρομακτική αντίφαση: ο σύγχρονος άνθρωπος είναι βαθιά εθισμένος στα αρνητικά του συναισθήματα, τα ονομάσαμε στεναχώρια, προβλήματα, πίεση κτλ. Επιστρέφει σε αυτά ξανά και ξανά, σαν να έλκεται από μια αόρατη δύναμη. Στη διδασκαλία του Τέταρτου Δρόμου, αυτή η κατάσταση ξεσκεπάζεται χωρίς ωραία λόγια: ο αυτοοίκτος είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα χαρακτηριστικά στον άνθρωπο, μας αρέσει να υποφέρουμε. Υπάρχει μια κρυφή, νοσηρή απόλαυση στον αυτοοίκτο, (στεναχώρια} η οποία λειτουργεί ως το μεγαλύτερο εμπόδιο για την πνευματική μας εξέλιξη.
Το Γλυκό Ναρκωτικό του Θύματος
Ο αυτοοίκτος δεν είναι ένα απλό συναίσθημα λύπης, αλλά ένας εξαιρετικά περίπλοκος μηχανισμός της ψεύτικης προσωπικότητας. Νιώθουμε ότι η ζωή μάς αδικεί, ότι οι άλλοι δεν μας καταλαβαίνουν ή ότι όλα πάνε στραβά, το «Εγώ» μας βιώνει μια παράξενη διόγκωση. Μια πλευτρά του αυτοοίκτου,είναι η ματαιοδοξία, και στην περίπτωση αυτή μάς κάνει να νιώθουμε ξεχωριστοί,και ότι απλά δεν έχουμε αυτά που αξίζουμε ακόμη, και πως η δυστυχία μας έρχεται από εξωτερικούς παράγοντες.Βέβαια η ζωή είναι γεμάτη από απρόσμενα εμπόδια, αλλά αυτά δεν προκαλούν σε όλους αυτοοίκτο, εμείς τον επιλέγουμε, είναι μέσα μας. Μας προσφέρει μια έτοιμη ταυτότητα —την ταυτότητα του αδικημένου θύματος— η οποία μας απαλλάσσει από κάθε ευθύνη για τη δική μας ζωή. Είναι πολύ πιο εύκολο να κλαίμε πάνω από τις πληγές μας, παρά να εργαστούμε συνειδητά.
Η Σπατάλη της Πολύτιμης Ενέργειας
Το αρνητικό συναίσθημα του αυτοοίκτου, είναι από τα πιο δηλητηριώδη, η ανθρώπινη μηχανή απαιτεί τεράστιες ποσότητες ψυχικής ενέργειας. Καταναλώνει τα πιο ποιοτικά «καύσιμα» που διαθέτει το συναισθηματικό μας κέντρο. Κάθε φορά που βυθιζόμαστε στην αυτολύπηση, είναι σαν να ανοίγουμε μια τεράστια πληγή από την οποία αιμορραγεί η ζωτικότητά μας. Όταν αυτή η μηχανική καταιγίδα περάσει, νιώθουμε σωματικά και πνευματικά αδειανοί. Αυτή η διαρροή ενέργειας αδειάζει τους συσσωρευτές και κάνει οποιαδήποτε προσπάθεια για βελτίωση αδύνατον ακόμα και να την σκεφτεί κανείς. Πολύ συχνά χωρίς λόγο ψάχνουμε για να κριτικάρουμε κάποιου την συμπεριφορά σε σχέση με εμάς και στη συνέχεια νιώθουμε στεναχωρεμένοι για κάτι που θα θέλαμε να το κάνει διαφορετικά..
Σπάζοντας τον Εθισμό στον Πόνο
Η έξοδος από τη φυλακή του αυτοοίκτου ξεκινά τη στιγμή που σταματάμε να τον δικαιολογούμε. Οφείλουμε, μέσω της αυστηρής αυτοπαρατήρησης, να πιάσουμε τον εαυτό μας την ώρα ακριβώς που πάει να «απολαύσει» τη στενοχώρια ή το παράπονό του. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι ο πόνος μας, τις περισσότερες φορές, δεν είναι πραγματικός, αλλά μια μηχανική συνήθεια της Προσωπικότητας που ζητά προσοχή. Όταν αρνούμαστε να ταυτιστούμε με το θύμα μέσα μας και επιλέγουμε την εσωτερική ειλικρίνεια, ο εθισμός σπάει. Η ενέργεια επιστρέφει στην Ουσία μας και ο άνθρωπος αρχίζει, επιτέλους, να ζει πραγματικά.
