Κάθε φορά που κάνουμε ένα λάθος, οποτε ξεσπάμε με θυμό, ή όταν φερόμαστε άδικα σε κάποιον, το μυαλό μας επιστρατεύει αμέσως έναν εσωτερικό αντικρούστηρα,«σαν αυτό που έχουν τα βαγόνια μποστά, για να μην αισθάνονται τους κραδασμούς». Μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου, μια φωνή αρχίζει να εξηγεί γιατί είχαμε δίκιο, “αφού φταίγανε οι συνθήκες, ή, η κούραση ή η συμπεριφορά των άλλων, και να αυτοδικαιολογούμε τις πράξεις μας. Στη διδασκαλία του Τέταρτου Δρόμου, αυτή η μηχανική λειτουργία, η αυτ ουτοδικαιλόγηση, ονομάζεται αντικρούστηρας. Δεν πρόκειται για μια αθώα συνήθεια, αλλά για ένα ισχυρό υπνωτικό για τη συνείδησή μας, σχεδιασμένο να μας προστατεύει από το ξύπνημα της συνείδησής μας και να μας κρατά σε βαθύ λήθαργο ώστε, να έχουμε το δικαίωμα να το επαναλάβουμε όποτε μας κάνει κέφι.
Ο Μηχανισμός της Εσωτερικής Άμυνας
Η αυτοδικαιολόγηση λειτουργεί ως αντικρούστηρας, ένας αυτόματος μηχανισμός επιβίωσης του ψεύτικου εαυτού μας. Αν αντικρίζαμε την πραγματικότητα της μηχανικότητάς μας —το γεγονός ότι δεν έχουμε έλεγχο στις αντιδράσεις μας— θα νιώθαμε έναν βαθύ εσωτερικό τρόμο. Για να αποφευχθεί αυτό το σοκ, το μυαλό κατασκευάζει «λογικές» εξηγήσεις για παράλογες συμπεριφορές. Αν θυμώσουμε, φταίει η προκλητικότητα του άλλου. Αν αποτύχουμε, φταίει η κακή τύχη. Με αυτόν τον τρόπο, η αυτοδικαιολόγηση σβήνει κάθε πιθανότητα εσωτερικής τριβής και, αφύπνιση της συνείδησης, έτσι μένουμε απόλυτα ικανοποιημένοι μέσα στη φυλακή μας.
Γιατί η Δικαιολογία Σκοτώνει την Αλλαγή
Το μεγαλύτερο πρόβλημα με το πνευματικό αυτό υπνωτικό της αυτοδικαιλόγησης, είναι ότι καθιστά την πραγματική εξέλιξη αδύνατη. Για να αλλάξει κάτι μέσα μας, πρέπει πρώτα να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχει το πρόβλημα, μια μηχανική,αυτόματη αντίδραση δίχως κανένα έλεγχο. Όταν δικαιολογούμε τον εαυτό μας, μετατρέπουμε το λάθος σε «σωστό». Στα μάτια μας, είμαστε πάντα τα θύματα ή, οι δίκαιοι της ιστορίας. Έτσι, το κίνητρο για εργασία με τον εαυτό μας εξαφανίζεται. Κανένας άνθρωπος δεν προσπάθησε ποτέ να αποδράσει από μια φυλακή, όσο πιστεύει ότι οι τοίχοι της είναι το παλάτι του.
Το Σπάσιμο του Ύπνου Μέσω της Ειλικρίνειας
Η έξοδος από την παγίδα της αυτοδικαιολόγησης απαιτεί μια σπάνια στις μέρες μας αρετή: την απόλυτη ειλικρίνεια με τον εαυτό μας. Μπορεί η αφύπνιση να υπάρχει μέσα στον άνθρωπο, αλλά βρίσκεται ναρκωμένη στα παρασκήνια, για να αφυπνιστεί απαιτεί απόλυτη ειληκρίνεια με τον εαυτό μας. Για να το αλλάξεουμε αυτό, χρειάζεται καθημερινή άσκηση. Μέσα από την πρακτική της ανάμνησης του εαυτού και της παρατήρησης του εαυτού, μπορούμε να παρατηρήσουμε, και να διορθώσουμε το εμπόδιο της αυτοδικαιολόγησης στον εαυτού μας. Όταν πιάνουμε τη φωνή μέσα μας να αρχίζει το γνωστό «ναι, αλλά…», πρέπει να τραβάμε χειρόφρενο. Αντί να δεχτούμε τη βολική δικαιολογία, παρατηρούμε απλώς τη μηχανική μας αντίδραση χωρίς να την υπερασπιζόμαστε. Αυτή η άβολη αλλά λυτρωτική παρατήρηση μπορεί να βοηθήσει να εργαστούμε με αυτόν τον αντικρουστήρα και σιγά-σιγά να απαλλαγούμε από αυτόν, και έτσι θα αφυπνιστεί η συνείδηση.
